„ღარიბი ქვეყნები ყველაზე მეტად დაზარალდებიან“ – სავალუტო ფონდის დირექტორის განცხადებით, ახლო აღმოსავლეთში ომის გამო, „ყველა გზა“ ფასების მატებისა და ეკონომიკის ზრდის შენელებისკენ მიდის

GUARDIANGE – ახლო აღმოსავლეთში ომი ინფლაციის ზრდას და გლობალური ზრდის შენელებას გამოიწვევს, განუცხადა საერთაშორისო სავალუტო ფონდის ხელმძღვანელმა „როიტერსს“, გლობალური კრედიტორის მიერ მომავალი კვირისთვის დაგეგმილი მსოფლიო ეკონომიკის პროგნოზის გამოქვეყნებამდე.

ომმა გლობალური ენერგომომარაგების ისტორიაში ყველაზე დიდი შეფერხება გამოიწვია, მილიონობით ბარელი ნავთობის წარმოება შეჩერდა ირანის მიერ ჰორმუზის სრუტის ბლოკირების გამო, რომელიც სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია მსოფლიო ნავთობისა და გაზის ერთი მეხუთედის გადაზიდვისთვის.

მაშინაც კი, თუ კონფლიქტი სწრაფად მოგვარდება, სავალუტო ფონდი ეკონომიკური ზრდის პროგნოზს შეამცირებს და ინფლაციის პროგნოზს გაზრდის, – განაცხადა სავალუტო ფონდის მმართველმა დირექტორმა კრისტალინა გეორგიევამ.

მოსალოდნელია, რომ ომის თემა იქნება მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნის ფინანსური წრეების წარმომადგენლებს შორის დისკუსიების მთავარი საგანი მომავალ კვირას ვაშინგტონში დაგეგმილ სავალუტო ფონდისა და მსოფლიო ბანკის საგაზაფხულო შეხვედრებზე.

ფონდი, სავარაუდოდ, 14 აპრილს „მსოფლიო ეკონომიკური მიმოხილვის“ ფარგლებში სცენარების ფართო სპექტრს გამოაქვეყნებს. 30 მარტს გამოქვეყნებულ ბლოგპოსტში ფონდმა შესაძლო დაქვეითების შესახებ მიანიშნა – ომის ასიმეტრიულ შოკსა და ფინანსური მდგომარეობის გამკაცრებაზე დაყრდნობით.

გეორგიევას თქმით, ომის გარეშე, სავალუტო ფონდი გლობალური ზრდის პროგნოზის მცირე გაუმჯობესებას ელოდა – 2026 წელს 3.3%-იან და 2027 წელს 3.2%-იან მაჩვენებელზე, რადგან ეკონომიკები პანდემიის შემდეგ აღდგენას განაგრძობენ.

„ამის ნაცვლად, ახლა ყველა გზა უფრო მაღალ ფასებსა და შენელებულ ზრდამდე მიდის“, – განაცხადა გეორგიევამ.

„ჩვენ მომატებული გაურკვევლობის სამყაროში ვართ“, – განაცხადა სავალუტო ფონდის ხელმძღვანელმა და ამის მაგალითად გეოპოლიტიკური დაძაბულობა, ტექნოლოგიური მიღწევები, კლიმატური შოკები და დემოგრაფიული ცვლილებები მოიყვანა.

„ეს ყველაფერი ნიშნავს, რომ ამ შოკისგან გამოსვლის შემდეგ, შემდეგი შოკისთვის უნდა ვიყოთ მზად“.

გეორგიევას თქმით, ომმა გლობალური ნავთობის მიწოდება 13%-ით შეამცირა, რაც გავლენას ახდენს ნავთობისა და გაზის მიწოდებასა და მასთან დაკავშირებულ მიწოდების ჯაჭვებზე, როგორიცაა ჰელიუმი და სასუქები.

მისი თქმით, საომარი მოქმედებების სწრაფი დასრულება და საკმაოდ სწრაფი აღდგენაც კი ზრდის პროგნოზის „შედარებით მცირე“ დაღმავალ და ინფლაციის პროგნოზის აღმავალ გადახედვას გამოიწვევს.

თუ ომი გახანგრძლივდება, ინფლაციასა და ზრდაზე გავლენა უფრო დიდი იქნება.

ღარიბი ქვეყნები ყველაზე მეტად დაზარალდებიან

„ყველაზე მეტად დაზარალდებიან ღარიბი, დაუცველი ქვეყნები, რომლებსაც ენერგორესურსები არ აქვთ“, – დასძინა გეორგიევამ და აღნიშნა, რომ ბევრ ქვეყანას თითქმის არანაირი ფისკალური სივრცე არ ჰქონდა, რათა დახმარებოდა მოსახლეობას ომის შედეგად გამოწვეული ფასების ზრდის გადალახვაში, რამაც, თავის მხრივ, სოციალური არეულობის პერსპექტივა გაზარდა.

გეორგიევამ განაცხადა, რომ ზოგიერთმა ქვეყანამ უკვე მოითხოვა დაფინანსების მხრივ დახმარება, თუმცა მათ ვინაობას არ ასახელებს.

მან აღნიშნა, რომ საერთაშორისო სავალუტო ფონდს შეუძლია გააფართოვოს არსებული საკრედიტო პროგრამები ქვეყნების საჭიროებების დასაკმაყოფილებლად.

საერთაშორისო სავალუტო ფონდის წევრების ოთხმოცდახუთი პროცენტი ენერგომომწოდებლები არიან. მისი თქმით, ფართომასშტაბიანი ენერგეტიკული სუბსიდიები პრობლემის გადაწყვეტა არაა და პოლიტიკის შემქმნელებს მოუწოდა, თავი აარიდონ სამთავრობო გადახდებს, რამაც შეიძლება ინფლაციური ზეწოლა კიდევ უფრო გაამწვავოს.

ზემოქმედება ასიმეტრიული იყო და ყველაზე მეტად ენერგო იმპორტიორი ქვეყნები დააზარალა, თუმცა ირანის მიერ მათი წარმოების ობიექტებზე განხორციელებული დარტყმების ეფექტს ენერგო ექსპორტიორებიც კი გრძნობენ, მაგალითად, კატარი.

კატარი ვარაუდობს, რომ ზიანის გამო ბუნებრივი აირის წარმოების 17%-ის აღდგენას სამიდან ხუთ წლამდე დასჭირდება, განაცხადა გეორგიევამ, მაშინ როდესაც საერთაშორისო ენერგეტიკული სააგენტოს ცნობით, ომის დროს 72 ენერგეტიკული ობიექტი დაზიანდა, რომელთაგან ერთ მესამედს მნიშვნელოვანი ზიანი მიადგა.

„მაშინაც კი, თუ ომი დღეს შეწყდება, ამას უარყოფითი გავლენა ექნება მსოფლიოს დანარჩენ ნაწილზე“, – თქვა მან.

სურსათის უვნებლობა შეშფოთების საგანია

28 თებერვალს აშშ-სა და ისრაელის თავდასხმის შემდეგ, ირანმა ფაქტობრივად ჩაკეტა ჰორმუზის სრუტე, რამაც ნედლი ნავთობისა და თხევადი ბუნებრივი აირის ფასი მკვეთრად გაზარდა.

სამშაბათს ბრენტის ნავთობის საერთაშორისო ფასმა 111 დოლარს გადააჭარბა.

საერთაშორისო სავალუტო ფონდის, საერთაშორისო ეკონომიკური სააგენტოს და მსოფლიო ბანკის ხელმძღვანელებმა გასულ კვირას განაცხადეს, რომ ისინი კოორდინირებულ ძალისხმევას ჩამოაყალიბებენ ომის ენერგეტიკული და ეკონომიკური ეფექტების შესაფასებლად.

გეორგიევამ განაცხადა, რომ სავალუტო ფონდი ასევე თანამშრომლობს გაეროს მსოფლიო სასურსათო პროგრამასთან და სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციასთან სურსათის უვნებლობის საკითხებში.

მსოფლიო სასურსათო პროგრამამ მარტის შუა რიცხვებში განაცხადა, რომ თუ ომი ივნისშიც გაგრძელდება, მილიონობით ადამიანი მწვავე შიმშილის წინაშე აღმოჩნდება.

გეორგიევას თქმით, საერთაშორისო სავალუტო ფონდი ჯერ არ ხედავს სასურსათო კრიზისს, თუმცა ეს შეიძლება მოხდეს, თუ სასუქების მიწოდება შეფერხდება.