GUARDIANGE – აშშ-მ და ირანმა ახლო აღმოსავლეთში ზედიზედ მეორე დღეა საჰაერო დარტყმები განახორციელეს, რამაც კიდევ უფრო დაძაბა ორ ქვეყანას შორის აპრილში მიღწეული ისედაც არასტაბილური ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმება.
აშშ-ის ცენტრალურმა სარდლობამ (Centcom) განაცხადა, რომ მან დაასრულა „თავდაცვითი დარტყმების“ ტალღა, რომლებიც ირანის სამხრეთით მდებარე სამხედრო, სათვალთვალო და რადარის ობიექტებს მოიცავდა.
„აშშ-ის ცენტრალური სარდლობის ძალებმა დღეს, აღმოსავლეთის დროით საღამოს 5:15 საათზე, უმაღლესი მთავარსარდლის ბრძანებით, ირანში რამდენიმე სამიზნეზე დამატებითი თავდაცვითი დარტყმები წამოიწყო. დარტყმები ირანის გაუმართლებელი და განგრძობითი აგრესიის საპასუხოდ განხორციელდა“, – აღნიშნულია განცხადებაში.
თავდასხმა რამდენიმე საათში მოხდა მას შემდეგ, რაც პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა პირობა დადო, რომ აშშ-ის ძალები ირანს „ძლიერად დაარტყამდნენ“ და რომ თეირანს „ძალიან დიდი დრო დასჭირდა“ ომის სამუდამოდ დასრულების შეთანხმების მისაღწევად.
საპასუხოდ, ირანმა რეგიონის ქვეყნებში განლაგებულ აშშ-ის სამხედრო ბაზებზე საჰაერო დარტყმების რაუნდი წამოიწყო.
ირანის სახელმწიფო მედიის ცნობით, ზედიზედ მეორე დღეა, რაც ბაჰრეინსა და ქუვეითში აშშ-ის სამხედრო ბაზები ირანის ცეცხლის ქვეშ მოექცა, ხოლო ირანის ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსმა (IRGC) განაცხადა, რომ იორდანიაში აშშ-ის სამეთაურო ცენტრს ბალისტიკური რაკეტები ესროლა.
ბაჰრეინის შინაგან საქმეთა სამინისტრომ განაცხადა, რომ მისი საჰაერო თავდასხმის სირენები ღამით გააქტიურდა, მას შემდეგ, რაც ქუვეითის არმიამ X-ზე გამოაქვეყნა, რომ მისმა ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის სისტემებმა „მტრული საჰაერო სამიზნეები“ ჩაჭრეს.
ქუვეითმა განაცხადა, რომ ირანის თავდასხმების გამო დროებით დახურა თავისი საჰაერო სივრცე.
ირანის სახელმწიფო მედიის ცნობით, ბოლო გამწვავების დროს, ირანის რევოლუციის გუშაგთა კორპუსმა ასევე განაცხადა, რომ მან ჰორმუზის სრუტეში გამავალ ორ ნავთობტანკერს დაარტყა.
ეს მას შემდეგ მოხდა, რაც ირანის სახელმწიფო მედიამ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ჰორმუზის სრუტე „სრულიად დაიკეტა ყველა ტიპის გემისთვის“. თუმცა, აშშ-ის ცენტრალურმა სარდლობამ განაცხადა, რომ „კომერციული გემები განაგრძობენ ტრანზიტს ჰორმუზის სრუტეში შესვლა-გამოსვლასთან ერთად“.
საზღვაო არხის დახურვისა და გემებზე სავარაუდო თავდასხმის გამოცხადების შემდეგ მალევე, ნავთობის ფასები გაიზარდა.
ბრენტის ნავთობის ფასი, რომელიც გლობალურ სტანდარტად ითვლება, ბარელზე 95 დოლარამდე გაიზარდა, დაახლოებით 2%-იანი ზრდის შემდეგ.
აშშ-ის ცენტრალური სარდლობის განცხადების გამოქვეყნებამდე ცოტა ხნით ადრე აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა სოციალურ ქსელში დაწერა, რომ გასულ თვეს ამერიკის სამხედრო ძალებს დაავალა საიდუმლო მისიის განხორციელება – ნავთობტანკერებისა და სავაჭრო გემების ჰორმუზის სრუტეში გატარება.
„დღეს პატივი მაქვს გამოვაცხადო, რომ ამ ძალისხმევის შედეგად 100 მილიონზე მეტი ბარელი ნავთობი სრუტიდან ღია ბაზარზე გადავიდა“, – წერს ტრამპი.
მისი თქმით, სრუტე უსაფრთხოდ 200-ზე მეტმა სავაჭრო გემმა გაიარა.
„ეს წარმატება დასტურია, რომ ჰორმუზის სრუტეს აკონტროლებს აშშ და არა ირანი. მათი არმია დამარცხებულია, ეკონომიკა განადგურებულია. ირანისთვის ყველაფერი დასრულდა“, – აცხადებსტრამპი.
მანამდე ტრამპმა თქვა, რომ სწორედ ეს ოპერაცია არის იმის მიზეზი, რომ ნავთობის ფასი 250 დოლარამდე არ გაზრდილა. „სწორედ ამიტომ არის ნავთობი 85-90 დოლარი ბარელზე და არა – 250“, – განაცხადა აშშ-ის პრეზიდენტმა.
აშშ-ის მიერ ბოლო თავდასხმის დაწყებამდე რამდენიმე საათით ადრე, ტრამპმა განაცხადა: „ჩვენ გუშინ მათ ძლიერად დავარტყით და დღესაც ძლიერად დავარტყამთ“.
ტრამპმა Truth Social-ზე დაწერა, რომ ირანის ლიდერებს „შეთანხმების მოლაპარაკებას ძალიან დიდი დრო დასჭირდათ“.
აშშ-ის თავდაცვის მდივანმა პიტ ჰეგსეთმა თქვა, რომ ირანს მიეცა შეთანხმების მიღწევის შანსი, მაგრამ მან ის არ გამოიყენა და დასძინა, რომ ქვეყანაში „ძირითად ობიექტებზე ბომბები ჩამოვარდებოდა“.
აშშ-ის პრეზიდენტმა აღნიშნა, რომ ირანს კვლავ დაესხმებიან თავს, თუ სამშვიდობო შეთანხმებას ვერ მიაღწევენ.
ირანის პრეზიდენტმა მასუდ ფეზეშქიანმა განაცხადა, რომ ირანი „მტკიცედ დაუპირისპირდება ნებისმიერ ზეწოლას ან მუქარას“. ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ ადრე აშშ დაადანაშაულა „დიპლომატიური პროცესის დაზიანებაში მის მიერ გაგზავნილი ურთიერთგამომრიცხავი გზავნილებით“.
აპრილში აშშ და ირანი ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ შეთანხმდნენ, რომელიც თავდაპირველად ორი კვირის განმავლობაში უნდა გაგრძელებულიყო. მას შემდეგ ორივე მხარემ პერიოდულად ცეცხლი გაცვალა, თუმცა სრულმასშტაბიან საომარ მოქმედებებში კვლავ არ დაბრუნებულა, თუმცა, ვაშინგტონსა და თეირანს შორის მოლაპარაკებების შუამავლობის ბოლოდროინდელი მცდელობები შეჩერდა და თავდასხმები გახშირდა.
ამ კვირაში აშშ-ის ვერტმფრენი ჩამოაგდეს თავდასხმის დროს, რომელშიც ირანი დაადანაშაულეს. ირანის რევოლუციის გუშაგთა კორპუსმა საპასუხოდ ახლო აღმოსავლეთში აშშ-ის ბაზებზე თავდასხმა განახორციელა.
გაეროს გენერალურმა მდივანმა ანტონიო გუტიერეშმა განაცხადა, რომ ახლო აღმოსავლეთი „უფრო ღრმა კრიზისშია ჩათრეული“ და ბოლოდროინდელი თავდასხმები იმას ნიშნავს, რომ „ზავი უფრო მცირე ცეცხლს ჰგავს“.
„ჩვენ არ უნდა მოვახდინოთ მცირე ცეცხლის სრულ ცეცხლში გადაზრდის რისკების მინიმიზაცია. ყველა მხარემ უნდა იმუშაოს დიპლომატიური შეთანხმების მისაღწევად. აღარანაირი თავდასხმები. აღარანაირი საბაბი“, – განაცხადა მან.