GUARDIANGE – ირანში ომის გამო სასუქისა და მისი ძირითადი ინგრედიენტების მიწოდების შეფერხებამ შესაძლოა, კვირაში ათ მილიარდამდე საკვები ულუფის ნაკლებობა გამოიწვიოს და ეს ყველაზე მეტად უღარიბეს ქვეყნებს დააზარალებს, აცხადებს მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი სასუქის მწარმოებელი კომპანიის ხელმძღვანელი.
„იარას“ აღმასრულებელმა დირექტორმა, სვეინ ტორე ჰოლსეთერმა, BBC-ის განუცხადა, რომ სპარსეთის ყურეში მიმდინარე საომარი მოქმედებები, რამაც ჰორმუზის სრუტეში გადაზიდვების შეფერხება გამოიწვია, გლობალურ სურსათის წარმოებას საფრთხეს უქმნის.
მან გააფრთხილა, რომ სასუქის გამოყენების შემცირების შედეგად მოსავლიანობის შემცირებამ შესაძლოა საკვების დეფიციტი გამოიწვიოს.
მან მოუწოდა ევროპულ ერებს, ყურადღებით განეხილათ ფასების ომის გავლენა სხვა ქვეყნებში „ყველაზე დაუცველ“ ჯგუფებზე.
„ამჟამად მსოფლიოში ნახევარ მილიონ ტონამდე აზოტოვანი სასუქი არ იწარმოება იმ მდგომარეობის გამო, რომელშიც ვართ“, – თქვა ჰოლსეთერმა.
„რას ნიშნავს ეს საკვების წარმოებისთვის? იმას, რომ სასუქების ნაკლებობის გამო, ყოველ კვირას 10 მილიარდამდე ულუფა არ იწარმოებოდეს.“
მისი თქმით, აზოტოვანი სასუქის გამოუყენებლობა ზოგიერთი კულტურის მოსავლიანობას პირველივე სეზონზე 50%-მდე შეამცირებს.
ჰოლსეთერმა დასძინა, რომ მთელ მსოფლიოში ფერმერები რთული გამოწვევების წინაშე დგანან, რადგან მათ მიერ წარმოებული საკვების ფასები ჯერ კიდევ არაა კორექტირებული იმ მაღალი ხარჯების დასაფარად, რომელთა წინაშეც დგანან.
„ისინი ენერგიის უფრო მაღალ ხარჯებს აწყდებიან, ტრაქტორისთვის დიზელის ფასი იზრდება, ფერმერებისთვის სხვა საჭიროებები იზრდება, სასუქის ფასი იზრდება, მაგრამ მოსავლის ფასები ჯერ იგივე დონით არ გაზრდილა“, – თქვა მან.
სავაჭრო ომი
აშშ-სა და ისრაელის ირანთან ომის დაწყების შემდეგ სასუქის ფასი 80%-ით გაიზარდა.
ჰოლსეთერმა დასძინა, რომ კონფლიქტის გაგრძელებამ შესაძლოა მდიდარ და ღარიბ ერებს შორის საკვებისთვის სავაჭრო ომი გამოიწვიოს.
„თუ საკვებზე სავაჭრო ომი მიმდინარეობს და ევროპა საკმარისად ძლიერია ამის გასამკლავებლად, საჭიროა ევროპაში გვახსოვდეს, რომ ასეთ მდგომარეობაში ვისგან ვყიდულობთ საკვებს“
„ეს არის მდგომარეობა, როდესაც ყველაზე დაუცველი ადამიანები იხდიან ყველაზე მაღალ ფასს განვითარებად ქვეყნებში, სადაც მათ არ შეუძლიათ ამის გაკეთება.“
„იარას“ ხელმძღვანელის თქმით, ამან გავლენა მოახდინა „სურსათის ხელმისაწვდომობაზე, სურსათის დეფიციტსა და შიმშილზე“.
მიუხედავად იმისა, რომ დიდ ბრიტანეთში საკვების დეფიციტის წინაშე დგომა ნაკლებად სავარაუდოა, მოსალოდნელია, რომ საკვების მწარმოებლების წინაშე არსებული გაზრდილი ხარჯები მომდევნო რამდენიმე თვეში ყოველკვირეულ საკვების გადასახადებზე აისახოს.
სურსათისა და სასმელების ფედერაციამ ცოტა ხნის წინ იწინასწარმეტყველა, რომ 2026 წლის ბოლომდე სურსათის ინფლაციამ შესაძლოა 10%-ს მიაღწიოს.