GUARDIANGE – ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი აცხადებს, რომ ომის დეპარტამენტს დაავალა ხუთი დღით გადადოს ირანის ელექტროსადგურებისა და ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურის წინააღმდეგ ნებისმიერი სამხედრო დარტყმა, რადგან აშშ-სა და ირანს შორის ძალიან კარგი და პროდუქტიული საუბარი გაიმართა ახლო აღმოსავლეთში საომარი მოქმედებების სრული და საბოლოო გადაწყვეტის შესახებ.
„სიამოვნებით გაცნობებთ, რომ ბოლო ორი დღის განმავლობაში ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და ირანს შორის ძალიან კარგი და პროდუქტიული საუბარი გაიმართა ახლო აღმოსავლეთში ჩვენი საომარი მოქმედებების სრული და საბოლოო გადაწყვეტის შესახებ. ამ სიღრმისეული, დეტალური და კონსტრუქციული საუბრების ტონისა და შინაარსის საფუძველზე, რომელიც მთელი კვირის განმავლობაში გაგრძელდება, მე დავავალე ომის დეპარტამენტს, გადადოს ირანის ელექტროსადგურებისა და ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურის წინააღმდეგ ნებისმიერი სამხედრო დარტყმა ხუთი დღით, მიმდინარე შეხვედრებისა და განხილვების წარმატების გათვალისწინებით“, – წერს ტრამპი თავის სოციალურ ქსელში.
ირანის სახელმწიფო საინფორმაციო სააგენტოს, „ტასნიმის“ ცნობით, ირანს შეერთებულ შტატებთან მოლაპარაკებები არ ჰქონია.
უსაფრთხოების მაღალჩინოსანმა ჟურნალისტს განუცხადა: „ტრამპმა კრიტიკულ ინფრასტრუქტურაზე თავდასხმისგან უკან დაიხია, რადგან ირანის სამხედრო მუქარა სარწმუნო გახდა“.
მან განაგრძო: „ფინანსურ ბაზრებზე ზეწოლა და შეერთებულ შტატებსა და დასავლეთში ობლიგაციების საფრთხე გაიზარდა და ეს კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორი იყო ამ უკან დახევისთვის“.
უსაფრთხოების მაღალჩინოსანმა განაცხადა: „ომის დაწყებიდან დღემდე, თეირანში რამდენიმე შუამავლისგან შეტყობინებები იგზავნებოდა, რომელთა მკაფიო პასუხიც იყო, რომ ჩვენ გავაგრძელებთ თავდაცვას მანამ, სანამ საჭირო შეკავებას არ მივაღწევთ“.
მან დასძინა: „არ ყოფილა და არც მიმდინარეობს არანაირი მოლაპარაკება და ამ ტიპის ფსიქოლოგიური ომის პირობებში არც ჰორმუზის სრუტე დაუბრუნდება ომამდელ მდგომარეობას და არც ენერგეტიკულ ბაზრებზე მშვიდობა იქნება. ტრამპის ხუთდღიანი ულტიმატუმი ნიშნავს ამ რეჟიმის მიერ ხალხის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულების გეგმის გაგრძელებას და ჩვენ განვაგრძობთ რეაგირებას და ქვეყნის ფართოდ დაცვას“.
ტრამპის ბოლო განცხადებამდე განვითარებული მოვლენები
22 მარტს, გვიან ღამით გამართული სატელეფონო საუბრისას, დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრი კირ სტარმერი და აშშ-ის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი შეთანხმდნენ, რომ ჰორმუზის სრუტის გახსნა „აუცილებელია გლობალური გადაზიდვების აღსადგენად“.
BBC-ის ცნობით, პრემიერ-მინისტრი სერ კირ სტარმერი დღეს შუადღისას კიდევ ერთ მთავრობის საგანგებო კომიტეტის, „კობრას“, სხდომას უხელმძღვანელებს, სადაც ახლო აღმოსავლეთში კონფლიქტის ეკონომიკურ შედეგებს განიხილავენ.
შეხვედრას, რომლის ძირითადი თემა, სავარაუდოდ, ენერგეტიკული უსაფრთხოება და მიწოდების ჯაჭვების მდგრადობა იქნება, შეუერთდებიან კანცლერი რეიჩელ რივზი, საგარეო საქმეთა მინისტრი ივეტ კუპერი და ინგლისის ბანკის მმართველი ენდრიუ ბეილი.
ნავთობის ფასები გაზრდილია – მსოფლიო ენერგეტიკული კრიზისის წინაშე დგას
საერთაშორისო ენერგეტიკული სააგენტოს ხელმძღვანელი აფრთხილებს, რომ არცერთი ქვეყანა არ არის „იმუნური“ ნავთობის გადაზიდვების შენელების შედეგებისგან და ამბობს, რომ მსოფლიო ენერგეტიკული კრიზისის წინაშე დგას, რომელიც შესაძლოა, 1970-იან წლებზე უარესი იყოს.
საერთაშორისო ენერგეტიკის სააგენტოს აღმასრულებელმა დირექტორმა, ფატიჰ ბიროლმა კანბერაში ავსტრალიურ მედიასთან გამართულ პრესკონფერენციაზე თქვა, რომ ახლო აღმოსავლეთის ომმა შეიძლება გამოიწვიოს ენერგეტიკული კრიზისი, რომელიც 1970-იანი წლების შოკებზე უარესი იქნება და შედარებადი იქნება 2022 წელს რუსეთის მიერ უკრაინაში შეჭრის საწყის შედეგებთან.
„ბევრ ჩვენგანს ახსოვს 1970-იან წლებში ზედიზედ ორი ნავთობის კრიზისი… იმ დროს, თითოეულ კრიზისში, მსოფლიომ დღეში დაახლოებით 5 მილიონი ბარელი დაკარგა, ორივე შემთხვევაში ერთად, დღეში 10 მილიონი ბარელი“, – თქვა ბიროლმა და დაამატა:
„დღევანდელი მდგომარეობით, ჩვენ დღეში 11 მილიონი ბარელი დავკარგეთ, რაც ნიშნავს, რომ ეს ერთად აღებულ ორ მსხვილ ნავთობშოკზე მეტია.“
მან დასძინა, რომ არცერთი ქვეყანა „არ იქნება დაზღვეული“ კრიზისის ენერგეტიკული შედეგებისგან, რადგან ნავთობი და თხევადი ბუნებრივი აირი (LNG), რომლებიც სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვან არხში – ჰორმუზის სრუტეში – გადის, ირანის ბლოკადის გამო კვლავ შეფერხებულია.
ორშაბათს, 23 მარტს, ნავთობის ფასების რყევის პარალელურად, აზიის ძირითადი საფონდო ბირჟები ვაჭრობის დასაწყისში დაეცა.
იაპონიის Nikkei 225 ვაჭრობის დასაწყისში 4.8%-ით დაეცა, ხოლო სამხრეთ კორეის Kospi 5.5%-ზე მეტით.
BBC-ის ცნობით, ნავთობის ფასები კი მერყეობდა, ბრენტის მარკის ნავთობის ფასი დაახლოებით 0.8%-ით დაეცა და ბარელზე 111.25 აშშ დოლარს (83.48 ფუნტი სტერლინგი) მიაღწია, ხოლო აშშ-ში ნავთობის ფასი ძირითადად უცვლელი დარჩა და 98.18 აშშ დოლარს გაუტოლდა.
ორი დღის წინ ტრამპი ირანის ელექტროსადგურების „განადგურებით“ დაიმუქრა, თუ ნავთობის გადაზიდვებისთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი ჰორმუზის სრუტე 48 საათის განმავლობაში არ გაიხსნებოდა.
ტრამპმა ეს განცხადება 21 მარტს, 23:44 GMT-ზე გააკეთა. ეს ნიშნავს, რომ ირანს სრუტის გასახსნელად დრო 23 მარტს, 23:44 GMT-მდე (24 მარტს, თეირანის დროით, 03:14 საათამდე) აქვს.
ირანი აცხადებს, რომ სრუტე მათ გარდა, ვინც ქვეყნის ტერიტორიული მთლიანობას არღვევს, ყველასთვის ღიაა, თუმცა აფრთხილებს, რომ მზადაა „სრულად“ ჩაკეტოს მასზე წვდომა, თუ მის ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურას დააზიანებენ.
ამასობაში, ისრაელის თავდაცვის ძალები (IDF) აცხადებენ, რომ ლიბანში ოპერაციების გაფართოება და ირანისა და „ჰეზბოლას“ წინააღმდეგ „ბრძოლა კიდევ რამდენიმე კვირა“ მოუწევთ.
დღეს დილით ისრაელის სამხედროებმა განაცხადეს, რომ ირანის დედაქალაქ თეირანში „ფართომასშტაბიანი“ დარტყმები განახორციელეს და დასძინეს, რომ ისინი „ტერორისტული ინფრასტრუქტურის“ სამიზნეს წარმოადგენდა.
ისრაელის საგანგებო სიტუაციების სამსახურის ცნობით, ბოლო 24 საათის განმავლობაში ირანის მიერ ისრაელზე განხორციელებული სარაკეტო იერიშების შედეგად ერთი ადამიანი დაიღუპა და 160-ზე მეტი დაშავდა, მათგან ზოგიერთის მდგომარეობა მძიმეა.
დაძაბულობაა ახლო აღმოსავლეთის სხვა ქვეყნებში. არაბთა გაერთიანებულმა საემიროებმა განაცხადა, რომ სარაკეტო საფრთხეზე რეაგირებდნენ, ხოლო ბაჰრეინმა დღეს დილით სარაკეტო განგაში გამოაცხადა.