GUARDIANGE – კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში ებოლას აფეთქების შედეგად სულ მცირე 131 ადამიანი დაიღუპა, სავარაუდო შემთხვევა კი 513-ზე მეტია – იტყობინება BBC ადგილობრივ ოფიციალურ პირებზე დაყრდნობით.
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის წარმომადგენელმა განაცხადა, რომ შემთხვევები ახლა უფრო ფართო არეალში ფიქსირდება.
აშშ-ის დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრის (CDC) ცნობით, უგანდაში ასევე დადასტურებულია ორი შემთხვევა და ერთი გარდაცვალება.
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ (WHO) ებოლას ამჟამინდელი შტამის აფეთქება, რომელიც გამოწვეულია ბუნდიბუგიოს ვირუსით, საერთაშორისო საგანგებო მდგომარეობად გამოაცხადა.
ვინაიდან ებოლას სასიკვდილო აფეთქება განაგრძობს გავრცელებას, კონგოს მთავრობა ცდილობს დაარწმუნოს ხალხი, რომ მისი რეაგირების ჯგუფები ინტენსიურად მუშაობენ სავარაუდო ინფექციების აღმოსაჩენად და გამოსაძიებლად და რომ პანიკის საფუძველი არ არის.
თუმცა, რადგან ამჟამად შემთხვევები ახალ რაიონებში, მათ შორის იტურის პროვინცია ნიაკუნდეში, ჩრდილოეთ კივუს ბუტემბოში და გომას ქალაქში გამოვლინდა, შეშფოთება გარდაუვლად იზრდება.
ვირუსი დაუდასტურდა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში მყოფ ამერიკელი ექიმსაც. მას სამკურნალოდ გერმანიაში გადაიყვანენ.
მიუხედავად იმისა, რომ დაავადებათა კონტროლის ცენტრმა ქვეყანაში მომუშავე ამერიკელის ვინაობა არ დაასახელა, სამედიცინო მისიონერულმა ჯგუფმა „Serge“-მა განაცხადა, რომ მათ ერთ-ერთ ამერიკელ ექიმს, პიტერ სტაფორდს, ებოლას ტესტის დადებითი პასუხი აღმოაჩნდა.
განცხადებაში ნათქვამია, რომ ჯგუფიდან კიდევ ორ ექიმს, მათ შორის სტაფორდის მეუღლეს, დოქტორ რებეკა სტაფორდს, რომლებიც ინფიცირებულ პაციენტებს მკურნალობდნენ, სიმპტომები არ აღენიშნებოდათ. ისინი კარანტინის პროტოკოლებს იცავდნენ.
CBS News-მა ასევე მოიყვანა წყაროები, რომლებიც იუწყებიან, რომ კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში აფეთქების დროს ებოლას ვირუსთან კონტაქტი სულ მცირე ექვს ამერიკელს დაუდგინდა.
დაავადებათა კონტროლის ცენტრმა განაცხადა, რომ ის მხარს უჭერს „პირდაპირ დაზარალებული ამერიკელების მცირე რაოდენობის უსაფრთხო გაყვანას“, თუმცა არ დაუკონკრეტებია მათი რაოდენობა.
როგორც წყარო ჯანდაცვის საინფორმაციო გვერდი STAT-ს აცნობებს, აშშ-ის მთავრობა კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ამერიკელთა მცირე ჯგუფის უსაფრთხო საკარანტინო ადგილას ტრანსპორტირების ორგანიზებას ცდილობს.
წყაროზე დაყრდნობით, ვებგვერდი დასძენს, რომ ჯგუფი შესაძლოა გერმანიაში აშშ-ის სამხედრო ბაზაზე გადაიყვანონ, თუმცა ეს ინფორმაცია არ დადასტურებულა.
ორშაბათს გამოქვეყნებულ განახლებაში საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სააგენტომ განაცხადა, რომ აშშ-სთვის რისკი შედარებით დაბალია, თუმცა აღნიშნა, რომ დაავადების ქვეყანაში შეღწევის თავიდან ასაცილებლად მთელ რიგ ზომებს მიიღებს.
ეს მოიცავს დაზარალებული რეგიონებიდან ჩასული მოგზაურების მონიტორინგს და არაამერიკული პასპორტის მფლობელებისთვის შესვლის შეზღუდვების დაწესებას, თუ ისინი ბოლო 21 დღის განმავლობაში იმყოფებოდნენ უგანდაში, კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში ან სამხრეთ სუდანში.
დაავადებათა კონტროლის ცენტრმა განაცხადა, რომ ითანამშრომლებს ავიაკომპანიებთან და სხვა პარტნიორებთან მგზავრების კონტაქტების კვალის დასადგენად, ტესტირების შესაძლებლობების გაზრდისა და საავადმყოფოების მზადყოფნის გასაზრდელად ეპიდემიაზე რეაგირებისთვის.
აშშ-მ ასევე გამოსცა მეოთხე დონის – ყველაზე მკაცრი – გაფრთხილება კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში მოგზაურობის წინააღმდეგ.
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ განაცხადა, რომ კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის აღმოსავლეთ იტურის პროვინციაში ეპიდემია საერთაშორისო შეშფოთების შემცველი საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საგანგებო მდგომარეობაა, თუმცა ის პანდემიის კრიტერიუმებს არ აკმაყოფილებს.
სააგენტომ ასევე გააფრთხილა, რომ შესაძლოა ეს იყოს „გაცილებით უფრო მასშტაბური აფეთქება“, ვიდრე ამჟამად გამოვლენილი და მოხსენებული მონაცემებია, რაც ადგილობრივი და რეგიონული გავრცელების მნიშვნელოვან რისკს შეიცავს.
2014-2016 წლებში დასავლეთ აფრიკაში ებოლათი 28 600-ზე მეტი ადამიანი დაინფიცირდა, რაც 1976 წელს ვირუსის აღმოჩენის შემდეგ ყველაზე მასშტაბური აფეთქებაა.
დაავადება გავრცელდა როგორც დასავლეთ აფრიკის ქვეყნებში, ასევე მის ფარგლებს გარეთ არსებულ რიგ ქვეყნებში, მათ შორის გვინეაში, სიერა-ლეონეში, აშშ-ში, გაერთიანებულ სამეფოსა და იტალიაში, რამაც 11 325 ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა.
დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის აფრიკის ცენტრების ხელმძღვანელმა, ჟან კასეიამ, BBC-ს ადრე განუცხადა, რომ საეჭვო შემთხვევების რაოდენობამ თითქმის 400-ს მიაღწია.
მისი თქმით, ვაქცინებისა და ეფექტური მედიკამენტების არარსებობის შემთხვევაში, ადამიანებმა უნდა დაიცვან საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ზომები, მათ შორის, დაავადებით გარდაცვლილთა დაკრძალვის ცერემონიების ჩატარების შესახებ რეკომენდაციები.
„ჩვენ არ გვინდა, რომ ადამიანები დაკრძალვების გამო დაინფიცირდნენ“, – განუცხადა მან BBC World Service-ის Newsday-ის პროგრამას.
საზოგადოებრივმა დაკრძალვებმა, საყვარელი ადამიანების ცხედრების განბანვაში დახმარებამ, ათ წელზე მეტი ხნის წინ, დიდი აფეთქების ადრეულ ეტაპებზე, ბევრი ადამიანის დაინფიცირებას შეუწყო ხელი.
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკასა და უგანდას, ორ ქვეყანას, სადაც დადასტურებული შემთხვევებია, ურჩია, ვირუსის გავრცელების თავიდან ასაცილებლად საზღვრისპირა სკრინინგი ჩაატაროს.
მან ასევე მოუწოდა მეზობელ ქვეყნებს „გააძლიერონ მზადყოფნა“, მათ შორის, ჯანდაცვის დაწესებულებებსა და თემებში მეთვალყურეობის განხორციელებისკენ.
მეზობელმა რუანდამ განაცხადა, რომ „სიფრთხილის ზომების“ სახით გაამკაცრებს სკრინინგს კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკასთან საზღვარზე, ხოლო ნიგერიამ განაცხადა, რომ „მკაცრად აკვირდება სიტუაციას“.
რა არის ებოლა და როგორ ვრცელდება ის?
- რა იწვევს ამ აფეთქებას? ებოლა ვირუსით გამოწვეული დაავადებაა – ის იშვიათია, მაგრამ მძიმე და ხშირად სასიკვდილო. ებოლას ვირუსის სამი სახეობა არსებობს, რომლებიც აფეთქებებს იწვევს და ეს სახეობა ბუნდიბუგიოს სახელითაა ცნობილი.
- როგორ გადადის ებოლა? ის ადამიანებს შორის ვრცელდება ინფიცირებული ბიოლოგიური სითხეებით, როგორიცაა სისხლი და ღებინება.
- რამდენად სასიკვდილოა ეს? ბუნდიბუგიოს ებოლას ვირუსის წინა აფეთქებების დროს ადამიანების დაახლოებით 30% გარდაიცვალა.
- რა არის ინკუბაციის პერიოდი? სიმპტომები ინფიცირებიდან ორიდან 21 დღემდე ვლინდება.
- რა სიმპტომებია? საწყისი სიმპტომები უეცრად ჩნდება და გრიპის მსგავსია, როგორიცაა სიცხე, თავის ტკივილი და დაღლილობა. დაავადების პროგრესირებასთან ერთად ვითარდება ღებინება და დიარეა და ორგანიზმის ორგანოები კარგად ვერ ფუნქციონირებენ. ზოგიერთ პაციენტს შეიძლება განუვითარდეს შინაგანი და გარეგანი სისხლდენა.
- საიდან მოდის ებოლა? აფეთქებები იწყება მაშინ, როდესაც ადამიანი ებოლას ინფიცირებული ცხოველებისგან, მაგალითად, ღამურებისგან, გადაედება.
- არსებობს ვაქცინა? ზაირის ებოლას სახეობის საწინააღმდეგო ვაქცინები არსებობს, მაგრამ არა ბუნდიბუგიოს საწინააღმდეგო.
ებოლა პირველად 1976 წელს აღმოაჩინეს დღევანდელი კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ტერიტორიაზე და ვარაუდობენ, რომ ის ღამურებიდან გავრცელდა. ეს ქვეყანაში ამ სასიკვდილო ვირუსული დაავადების მე-17 აფეთქებაა.
ჯანმო-ს მონაცემებით, ებოლას სამკურნალო დადასტურებული საშუალება არ არსებობს, საშუალო სიკვდილიანობის მაჩვენებელი დაახლოებით 50%-ია.
აფრიკის დაავადებათა კონტროლის ცენტრმა ადრე განაცხადა, რომ შეშფოთებულია რუმპარასა და ბუნიას ურბანული გარემოსა და მონგვალუში სამთო მოპოვებითი საქმიანობის გამო შემდგომი გავრცელების მაღალი რისკით.
ჯანდაცვის სააგენტოს აღმასრულებელმა დირექტორმა, დოქტორმა ჯინ კასეიამ, დასძინა, რომ დაზარალებულ რაიონებსა და მეზობელ ქვეყნებს შორის „მოსახლეობის მნიშვნელოვანი გადაადგილება“ ასევე გულისხმობს რეგიონული კოორდინაციის აუცილებლობას.
ბოლო 50 წლის განმავლობაში აფრიკის ქვეყნებში ვირუსით დაახლოებით 15 000 ადამიანი გარდაიცვალა.
კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში ყველაზე სასიკვდილო ეპიდემია 2018-2020 წლებში დაფიქსირდა, რომლის დროსაც თითქმის 2300 ადამიანი დაიღუპა.
2025 წელს, შორეულ რეგიონში ეპიდემიის შედეგად 45 ადამიანი გარდაიცვალა.
მომზადებულია GUARDIANGE-ის მიერ